• René Luisman

Hoe ga je om met geïnternaliseerde homofobie?

Bij homofobie denken we vaak aan mensen die een sterke afkeer of haat koesteren naar alles wat met homoseksualiteit te maken heeft. Maar wat nu als je deze afkeer naar jezelf toe voelt?


Het accepteren van je geaardheid is voor sommige mannen een lang en moeizaam proces. Wanneer je je schaamt voor je eigen homoseksualiteit, noemen we dat ook wel geïnternaliseerde homofobie. De overtuiging dat niet-heteroseksueel zijn op de een of andere manier verkeerd, slecht, vies of niet normaal is.


In dit artikel leg ik uit hoe geïnternaliseerde homofobie ontstaat, hoe je het herkent en wat je eraan kunt doen.




Hoe ontstaat geïnternaliseerde homofobie?

De meeste LHBTI-jongeren beseffen zo rond hun twaalfde jaar dat ze niet heteroseksueel zijn. Toch is de gemiddelde leeftijd waarop ze die informatie met anderen delen pas rond hun twintigste jaar. Hoe er in hun omgeving over homoseksualiteit wordt gedacht speelt hierbij een belangrijke rol.


De opvattingen van de directe omgeving hebben namelijk grote invloed op de vorming van het zelfbeeld en de eigenwaarde van een jongere. Denk daarbij aan hoe ouders, docenten, begeleiders bij de lokale sportclub en leeftijdsgenoten over homoseksualiteit praten. Het woord homo wordt nog regelmatig gebruikt als scheldwoord. Wanneer je worstelt om uit de kast te komen, maakt dit er niet makkelijker op.


Er zijn daarnaast drie factoren die de kans op geïnternaliseerde homofobie vergroten:

  • het opgroeien in een conservatieve of religieuze omgeving;

  • geen of weinig steun ervaren vanuit de eigen omgeving; of

  • het ontbreken van rolmodellen waar de jongere zich mee kan identificeren.

​Geïnternaliseerde homofobie vindt plaats wanneer iemand bewust of onbewust homofobe vooroordelen accepteert en deze vooroordelen op zichzelf toepast. Als gevolg van het feit dat je jezelf als een sociaal gestigmatiseerd persoon ziet, ervaar je afkeer of haat tegenover jezelf of andere LHBTI’ers.
Wat is het effect van geïnternaliseerde homofobie?

Geïnternaliseerde homofobie kan een enorme impact hebben op je mentale gezondheid, je functioneren en de sociale interactie met anderen. Zo kan het ertoe leiden dat je:

  • Je seksuele geaardheid niet kunt of wilt accepteren;

  • Je schaamt voor je seksuele identiteit of geaardheid;

  • Je hyperbewust bent van hoe je op anderen overkomt (gedrag en maniertjes);

  • Het gevoel hebt dat je nooit goed genoeg bent;

  • Een laag zelfbeeld of negatief lichaamsbeeld hebt;

  • Jezelf terugtrekt of inhoudt in het bijzijn van vrienden, familieleden of collega’s;

  • Niet open bent dat je een partner van hetzelfde geslacht hebt;

  • Neerbuigend reageert op LHBTI’ers die zich wel openlijk uiten; of

  • Angst hebt dat anderen je als homo bestempelen.


Hierdoor ervaren sommige homomannen chronische stress (ook wel minderheidsstress genoemd) of soms zelf psychische problemen.



Wat kun je eraan doen?

Misschien herken je dit ook wel bij jezelf. Dat je in meer of mindere mate moeite hebt om je eigen seksuele geaardheid te accepteren. Je onderdrukt je gevoelens uit angst dat anderen je zullen afwijzen. Of je hebt moeite met de houding of het gedrag van andere homomannen.


Geïnternaliseerde homofobie is niks om je voor te schamen, niemand is namelijk immuun voor homofobie. Met onderstaande oefening onderzoek welke overtuigingen jij hebt over homoseksualiteit en wat de impact hiervan is op je dagelijks leven. Wanneer je last hebt van deze overtuigingen, dan helpen de vier manieren onder de oefening je om hiermee om te gaan.

Onderzoek de impact van geïnternaliseerde homofobie op jouw leven

  • Welke overtuigingen heb jij over homo's? Schrijf ze allemaal op. Een overtuiging is bijvoorbeeld: 'Als homo hoor je er nooit helemaal bij' of 'Homoseksualiteit is niet normaal'.

  • Zijn er overtuigingen die je (deels) voor waar hebt aangenomen?

  • Op een schaal van 1 tot en met 10, in hoeverre beïnvloeden deze overtuigingen jouw dagelijkse functioneren? Waarbij 1 staat voor helemaal niet en 10 voor helemaal wel.

  • Wie zou je zijn zonder deze overtuigingen? Wat zou er dan anders zijn?

Vier manieren om met geïnternaliseerde homofobie om te gaan:


1. Verstevig je zelfbeeld

Negatieve overtuigingen over homoseksualiteit zijn helaas verankerd in onze maatschappij. Hoe subtiel ze soms ook zijn, de kans is groot dat je ze op een bepaald punt in je leven bent gaan geloven. Met de opdracht onderaan deze pagina kun je onderzoeken wat de impact van negatieve overtuigingen op jouw leven is.


Het uitwissen van deze negatieve overtuigingen is dan ook onbegonnen werk. Wat je wel kunt doen is er positieve overtuigingen naast zetten. Bijvoorbeeld door je bewustzijn te vergroten op de eigenschappen waar je trots op mag zijn. En door jezelf de permissie te geven dat je mag zijn, voelen en denken wat je wilt.


Het bijhouden van een witboek helpt je om je zelfbeeld te verstevigen. Door dagelijks te noteren wat er wel goed gaat, waar je tevreden over bent of wat je in jezelf waardeert, ontstaat er een genuanceerder beeld van jezelf.



2. Zoek naar verhalen om trots op te zijn

Homoseksualiteit wordt helaas meestal gezien als iets negatiefs. Maar er zijn ook andere verhalen. Verhalen waarin homoseksualiteit juist iets is om trots op te zijn, bijvoorbeeld omdat iemand iets heel moedigs of kwetsbaars heeft gedaan. Verzamel nieuwe verhalen, als tegenhanger van eventuele negatieve overtuigingen. Misschien in je eigen leven, in het leven van andere homomannen of in de geschiedenis. En geloof me, deze verhalen bestaan echt. Er is volop reden om trots te zijn op wie je bent.



3. Omringen jezelf met mensen die je steunen

Anders dan bij andere minderheidsgroeperingen leer je als homoman meestal niet van je ouders hoe je je staande kunt houden in een heteronormatieve wereld. De rolmodellen waar je je aan kunt spiegelen ontbreken.


Het is nooit te laat om zelf actief op zoek te gaan naar mensen die je seksuele geaardheid wel accepteren en ondersteunen. Iemand in je omgeving die je vertrouwt en bij wie je jezelf durft te laten zien.


Ook kan het helpen om je aan te sluiten bij een mannengroep. Een veilige omgeving waarin je samen met andere homomannen thema's kunt onderzoeken die jou bezighouden. Het inzicht hoe andere mannen hiermee omgaan helpt je om je eigen pad te bewandelen.



4. Zoek professionele hulp

Soms lukt het niet om je homoseksualiteit te accepteren, terwijl het wel je dagelijkse functioneren verstoord. Dan kun je professionele hulp zoeken bij een psycholoog, therapeut of coach. Kies iemand bij wie jij je veilig voelt en bij wie je het gevoel hebt dat diegene je verder kan helpen. Wil je weten wat ik als coach voor je kan betekenen? Maak vrijblijvend een afspraak.